Een camera is voor mij een van de belangrijkste hulpmiddelen bij Model Rail Reporter. Zonder camera kan ik natuurlijk nog steeds naar een modelspoorbeurs, vereniging of museum gaan en daar met volle teugen van genieten, maar ik kan niets van wat ik daar zie en beleef meenemen naar de mensen thuis. En uiteindelijk is dat precies wat ik met het videokanaal wil doen: de kijker meenemen op reis en laten zien wat er binnen de modelspoorhobby allemaal te ontdekken valt.
Wie mijn video’s regelmatig bekijkt, weet inmiddels dat ik behoorlijk wat onderweg ben. Vooral in Nederland, België en Duitsland leg ik heel wat kilometers af. Soms kom ik nog wat verder van huis, al gebeurt dat tegenwoordig minder vaak. De ene keer staat een grote beurs op het programma, de volgende keer bezoek ik een vereniging, museum of een bijzondere modelbaan. En soms stap ik gewoon in de trein en ontstaat er onderweg iets dat de moeite waard is om vast te leggen.
De camera gaat daarom bijna altijd mee.
Wat zit er eigenlijk in mijn cameratas?
Misschien verwacht je bij een videokanaal als Model Rail Reporter een enorme cameratas vol professionele apparatuur, objectieven en andere ingewikkelde toestanden. Dat valt bij mij behoorlijk mee.
Ik heb verschillende camera’s tot mijn beschikking. Zo gebruik ik kleine handzame camera’s met beeldstabilisatie, die vooral handig zijn wanneer ik veel loop. Daarnaast heb ik een grotere camera. Die levert onder de juiste omstandigheden prima beelden, maar gebruik ik tegenwoordig minder vaak. Vooral binnen, waar het licht niet altijd even geweldig is, is hij voor mijn manier van werken niet altijd de meest praktische keuze.
En dan is er het apparaat waarmee ik uiteindelijk het meeste film: mijn mobiele telefoon.
Eigenlijk zelfs twee telefoons.
Beide hebben hun eigen eigenschappen en afhankelijk van de situatie gebruik ik de ene of de andere. De camera’s in moderne mobiele telefoons zijn inmiddels zo goed geworden dat de beeldkwaliteit voor mijn video’s meer dan voldoende is. Natuurlijk bestaan er camera’s waarmee technisch nog mooiere beelden gemaakt kunnen worden, maar technische perfectie is voor mij niet het enige dat telt.
Een telefoon heeft namelijk een enorm praktisch voordeel: hij is klein.
Wie een paar minuten filmt, merkt weinig van het gewicht van een grote camera. Wie uren over een beurs loopt en voortdurend opnamen maakt, merkt dat verschil behoorlijk. Een telefoon ligt prettig in de hand, ik kan er snel mee reageren en mijn armen worden veel minder belast.
Bovendien hoef ik niet met een halve filmstudio door een beursgebouw te sjouwen.
Kijken alsof je er zelf rondloopt
Vrijwel al mijn camerawerk gebeurt uit de hand.
Dat is geen noodoplossing omdat ik geen statief zou hebben. Het is een bewuste keuze en inmiddels een belangrijk onderdeel geworden van de manier waarop ik mijn video’s maak.
Wanneer ik over een modelspoorbeurs loop, wil ik de kijker het gevoel geven dat hij met mij meeloopt. Alsof je over mijn schouder meekijkt. We lopen samen een zaal binnen, zien ergens een trein voorbijrijden, ontdekken een bijzondere modelbaan en blijven daar even staan.
Daarna lopen we weer verder.
Juist dat perspectief van een bezoeker vind ik belangrijk.
Natuurlijk kun je soms zien dat een opname uit de hand gemaakt is. Ik ben tenslotte geen wandelend statief. In de meeste gevallen kan ik de camera behoorlijk stil houden en tegenwoordig helpt de techniek daar ook een handje bij. Maar een klein beetje beweging vind ik helemaal niet erg. Een beurs leeft en mijn video’s mogen dat ook doen.
Ik heb overigens wel een statief.
Dat arme ding brengt alleen een groot deel van zijn bestaan in de auto door.
Een enkele keer heb ik het echt nodig. Bijvoorbeeld wanneer ik zelf tijdens een interview samen met iemand voor de camera moet staan. Dan loop ik terug naar de auto en mag het statief eindelijk ook eens werken.
Daarbuiten heb ik het vrijwel nooit bij me.
De camera mag andere bezoekers niet in de weg staan
Daar zit ook een andere reden achter.
Ik vind het ontzettend belangrijk dat bezoekers van een beurs, museum of vereniging zo min mogelijk last van mij hebben.
Ik ben daar met een camera, maar dat geeft mij geen bijzondere rechten. Iemand die een kaartje heeft gekocht en rustig naar een modelbaan wil kijken, hoeft niet achter mij of mijn apparatuur te wachten omdat ik toevallig een video voor YouTube aan het maken ben.
Dat is iets waar ik tijdens het filmen voortdurend rekening mee probeer te houden.
Ik zie weleens een statief langdurig voor een modelbaan staan omdat er gewacht wordt totdat precies die ene trein eindelijk voor de camera verschijnt. Vanuit het oogpunt van de filmer begrijp ik dat best. Je wilt die opname hebben.
Maar ondertussen staan er misschien verschillende bezoekers die óók graag naar diezelfde baan willen kijken.
Daar heb ik moeite mee.
Mijn video is belangrijk voor mij, maar niet belangrijker dan de ervaring van de andere bezoekers. Daarom probeer ik mijn aanwezigheid zo klein mogelijk te houden. Even filmen, ruimte maken en verdergaan.
Een kleine camera of telefoon helpt daar enorm bij.
Eerst kijken, dan filmen
Op pad gaan met de camera betekent voor mij ook niet dat ik alles wat ik tegenkom systematisch moet vastleggen.
Ik kijk eerst.
Soms trekt een complete modelbaan mijn aandacht. Een andere keer is het juist een klein detail. Iemand die aan een model werkt, een trein die op een bijzondere manier door het landschap rijdt, een grappig tafereel of iets wat eigenlijk nauwelijks met modelspoor te maken heeft.
En soms ontstaat er spontaan een klein verhaal.
Tijdens het filmen denk ik daarom vaak al een beetje aan de uiteindelijke montage. Niet dat de hele video vooraf in mijn hoofd zit — absoluut niet — maar ik weet ondertussen wel welke beelden ik nodig heb om ergens een leuk geheel van te kunnen maken.
Een overzichtsbeeld vertelt waar we zijn. Een opname dichterbij laat de details zien. Vanuit een andere hoek kan hetzelfde onderwerp ineens totaal anders ogen.
Later komen die stukjes bij elkaar.
Daarom is filmen voor mij eigenlijk maar de helft van het camerawerk. De andere helft gebeurt thuis, achter de computer.
Niet alles wat de camera ziet, hoeft de kijker te zien
Een camera registreert zonder onderscheid.
Hij weet niet wat belangrijk is. Hij weet niet wat privé is. Hij weet ook niet dat twee mensen achter mij toevallig een gesprek voeren dat helemaal niet voor duizenden kijkers bestemd is.
Dat onderscheid moet ik zelf maken.
Op een drukke beurs ontkom je er niet aan dat bezoekers in beeld komen. Mensen lopen voorbij, staan naar een baan te kijken of verdwijnen ergens op de achtergrond. Dat hoort bij de omgeving waarin ik film.
Maar voor mij bestaat er wel degelijk een verschil tussen iemand die toevallig onderdeel is van het beeld en iemand die onbedoeld onderwerp van mijn video wordt.
Hetzelfde geldt misschien nog wel sterker voor geluid.
Goed geluid is minstens zo belangrijk
Voor mijn vlogs en interviews gebruik ik goede losse microfoons. Daar wil ik niet op bezuinigen.
Wanneer iemand iets vertelt, moet de kijker thuis dat gewoon helder en duidelijk kunnen verstaan. Slecht geluid, gekraak of een stem die ergens diep onder het omgevingslawaai verstopt zit, kan een verder prachtige opname behoorlijk verpesten.
Maar juist op modelspoorbeurzen ontstaat een ander probleem.
Daar is altijd geluid.
Mensen praten door elkaar, kinderen roepen enthousiast, ergens valt een krat, achter je wordt iets omgeroepen en ondertussen probeert een modeltrein ook nog zijn eigen geluid te laten horen.
Een beetje daarvan vind ik juist mooi. Het geeft sfeer en laat horen dat je werkelijk op een beurs bent.
Maar een lange video die uitsluitend bestaat uit een onafgebroken muur van beurslawaai kan behoorlijk vermoeiend worden.
Daarom gebruik ik in mijn video’s regelmatig muziek. Soms duidelijk aanwezig en soms heel rustig op de achtergrond. Ik probeer daarin een balans te vinden tussen muziek, originele geluiden en de sfeer van de locatie.
En soms haal ik het oorspronkelijke geluid bewust helemaal weg.
Een gesprek is niet automatisch openbaar omdat mijn camera toevallig aanstaat
Dit is voor mij een belangrijk punt.
Op een beurs vangt een microfoon ontzettend veel op.
Dat kan een handelaar zijn die met een klant praat. Twee bezoekers die iets met elkaar bespreken. Een opa die met zijn kleinzoon onderhandelt over wat er gekocht mag worden. Je zou verbaasd zijn hoeveel complete gesprekken later tijdens het monteren ineens op de opname blijken te staan.
Die gesprekken zijn niet van mij.
En dus vind ik ook niet dat ze automatisch op mijn videokanaal thuishoren.
Wanneer zo’n gesprek duidelijk hoorbaar is, probeer ik het te dempen, te vervangen door ander omgevingsgeluid of gebruik ik muziek. Soms gaat het geluid van dat fragment er gewoon helemaal af.
Bij mijn eigen modelspoorvereniging ga ik daarin nog verder.
Tijdens een rijavond wordt gelachen en worden grappen gemaakt, maar mensen praten er ook over hun werk, gezin of andere persoonlijke zaken. Clubleden moeten niet voortdurend over hun schouder hoeven kijken om te controleren of mijn camera toevallig aanstaat.
Daarom gebruik ik bij zulke opnamen vaak helemaal geen oorspronkelijk geluid.
Voor mij hoort dat gewoon bij verantwoord filmen.
De montage vertelt uiteindelijk het verhaal
Wanneer ik thuiskom met een flinke hoeveelheid beeldmateriaal begint het tweede gedeelte: de montage.
Ook die doe ik volledig zelf.
Daar wordt uiteindelijk bepaald wat de kijker werkelijk te zien krijgt. Sommige beelden duren maar enkele seconden. Andere krijgen juist de ruimte. Een rustig onderdeel kan worden gevolgd door iets snels en vervolgens kan het tempo weer helemaal naar beneden.
Niet iedere opname haalt de uiteindelijke video.
Soms is een beeld technisch niet goed genoeg. Soms heb ik drie keer ongeveer hetzelfde gefilmd en heb ik er maar één nodig. Soms blijkt iets tijdens de montage simpelweg niets aan het verhaal toe te voegen.
En soms is een opname prima, maar besluit ik hem toch niet te gebruiken omdat er iets in beeld of geluid zit waarvan ik vind dat het niet thuishoort op het kanaal.
De knop verwijderen hoort dus net zo goed bij het maken van een video als de opnameknop.
De camera bracht uiteindelijk ook mensen bij elkaar
Toen ik begon met filmen, ging het vooral om het vastleggen van iets wat ik mooi vond.
Maar onderweg gebeurde er iets wat ik toen nog niet kon voorzien.
Door die camera kwam ik met mensen in contact.
Een bezoek aan een vereniging begint soms met de eenvoudige vraag of ik mag filmen. Vervolgens raak je aan de praat. Je hoort het verhaal achter een baan, leert de mensen kennen die er jarenlang aan gewerkt hebben en soms ontstaat uit zo’n eerste ontmoeting later opnieuw contact.
Hetzelfde gebeurt bij musea, organisatoren, modelbouwers en andere mensen binnen de hobby.
Daardoor registreert die camera inmiddels niet alleen modeltreinen.
Hij opent soms ook een deur.
En juist achter die deur blijken vaak de verhalen te zitten die ik tegenwoordig minstens zo interessant vind als de treinen zelf.
Het hoeft niet perfect te zijn om goed te zijn
Mijn manier van filmen en presenteren is in de loop van de tijd steeds meer mijn eigen stijl geworden.
Ik wil daar ook niet te veel aan veranderen.
Natuurlijk probeer ik mezelf te verbeteren. Ik leer nog steeds, probeer dingen uit en soms ontdek ik tijdens het monteren dat iets de volgende keer anders moet.
Maar ik heb niet de ambitie om van iedere beurs een perfect gepolijste televisieproductie te maken.
Een beeld mag bij mij soms een beetje bewegen.
Je mag soms merken dat er iemand achter die camera loopt.
Want dat is ook precies wat er gebeurt.
Ik wil niet dat de kijker vanaf een afstand naar een beurs kijkt. Ik wil dat hij het gevoel krijgt dat hij erbij is. Dat hij samen met mij door die ingang loopt, tussen de bezoekers staat, een trein ziet aankomen en even blijft kijken.
De camera is daarbij uiteindelijk alleen maar gereedschap.
Of ik nu een grote camera, een kleine gestabiliseerde camera of gewoon mijn mobiele telefoon in mijn handen heb: het apparaat bepaalt niet het verhaal.
Wat ik onderweg tegenkom bepaalt het verhaal.
En misschien is dat uiteindelijk wel waarom die camera zo belangrijk voor mij is geworden.
Ik ben veel onderweg. Ik kom op plekken waar ik nooit eerder ben geweest, ontmoet mensen die ik daarvoor niet kende en zie dingen die soms maar één keer gebeuren.
De camera geeft mij de mogelijkheid om zo’n moment mee naar huis te nemen.
Niet alleen voor mezelf.
Maar ook voor iedereen die later met mij mee wil kijken.
Alsof je gewoon even over mijn schouder meekijkt.
Met de camera op pad. 🎥🚂